Gerasimos Dafnopoulos / Wikimedia Commons, κοινό κτήμα (1904, περικοπή). Ο Παύλος Μελάς σε φωτογραφία του 1904 στη Λάρισα — ιστορική εικόνα, όχι από την εκδήλωση.

Σύμφωνα με ανακοίνωση του Δήμου Ωραιοκάστρου (7 Οκτωβρίου 2026), ο Δήμος και το Ίδρυμα Μουσείου Μακεδονικού Αγώνα και της Νεότερης Ιστορίας της Μακεδονίας (ΙΜΜΑ) τιμούν την Ημέρα Μνήμης του Μακεδονικού Αγώνα και τη μνήμη του Παύλου Μελά, ο οποίος σκοτώθηκε στις 13 Οκτωβρίου 1904 στη Στάτιστα (σημερινό Μελά) της Καστοριάς.

Η εκδήλωση γίνεται τη Δευτέρα 12 Οκτωβρίου 2026, στις 18:30, στην αίθουσα «Νέλλυ Δελή» του δημοτικού κτιρίου «Παύλος Μελάς», στη συμβολή των οδών Μακεδονικού Αγώνα 7 και Καραϊσκάκη στο Παλαιόκαστρο. Ο επιστημονικός συνεργάτης και ιστορικός του ΙΜΜΑ Δρ. Κωνσταντίνος Σ. Παπανικολάου θα μιλήσει με θέμα «Ο Μακεδονικός Αγώνας μετά τον Παύλο Μελά».

Όπως αναφέρει ο Δήμος, ο θάνατος του ανθυπολοχαγού του Πυροβολικού Παύλου Μελά, στην τελευταία εξόρμησή του το φθινόπωρο του 1904, ήταν κομβικό γεγονός για την εξέλιξη του Μακεδονικού Ζητήματος, καθώς συνέβαλε ώστε η ελληνική διεκδίκηση της Μακεδονίας να γίνει από υπόθεση περιορισμένων κύκλων ευρύτερη εθνική υπόθεση. Η ανακοίνωση σημειώνει ότι το Ωραιόκαστρο και οι κοινότητές του είχαν τον δικό τους ρόλο σε αυτή την κινητοποίηση.

Η συνεργασία του Δήμου με το ΙΜΜΑ ξεκίνησε το 2025, με στόχο την ανάδειξη της τοπικής ιστορίας. Χαιρετισμό στην εκδήλωση θα απευθύνουν ο δήμαρχος Ωραιοκάστρου Παντελής Τσακίρης και η διευθύντρια του ΙΜΜΑ Αθηνά Παυλίδου.